Kısa cevap: Mısır’da ihtiyati haciz, nihai hükümden önce belirli malvarlığı değerlerini olası icra için korumaya yönelik geçici bir tedbirdir. Borcu kesin olarak hükme bağlamaz ve tek başına malın satılmasına veya alacağın tahsiline izin vermez. Alacağın ciddi ve muaccel bir temele dayanması, haczi istenen malın belirlenmesi ve alacak güvencesinin kaybolması yönünde somut risk bulunması başvuruyu güçlendirir. Tebligat ve alacağın esası ile haczin geçerliliğini belirleyen dava, ilgili sürelerde tamamlanmalıdır.

Borçlunun mal kaçırabileceğini söylemek tek başına yeterli değildir. Dosyada borcun kaynağı, vade tarihi, tarafların sıfatı, haczi istenen mal ve beklemenin neden gerçek bir risk yarattığı belgelenmelidir. Borçlunun elindeki taşınırların haczi, bankanın veya müşterinin borçluya olan borcunun üçüncü kişi nezdinde haczi ya da taşınmazlar için ayrı bir hukuki yol arasında doğru seçim yapılmalıdır.

İhtiyati haciz nedir, ne değildir?

İhtiyati haciz, cebri icra tamamlanmadan önce alacaklının genel güvencesini korur. Haczin türüne ve izlenen işlemlere göre malın devrini veya ödemenin alacaklıyı zarara uğratacak şekilde yapılmasını engelleyen hukuki bir kısıtlama doğurabilir. Mülkiyeti alacaklıya geçirmez, borcu kesin olarak kanıtlamaz ve kendi başına satış ve bedelin ödenmesine yetki vermez.

Bu tedbir, icra edilebilir bir belgeye dayanan ve satış ya da tahsile yönelen icra haczinden farklıdır. İhtiyati haciz yalnızca pazarlık baskısı kurmak için kullanılmamalıdır. Dayanaksız veya usulsüz haciz kaldırılabilir ve başvuranın tazminat sorumluluğuna yol açabilir.

Hangi durumlarda değerlendirilebilir?

Hüküm veya icra sürecini beklemenin mevcut güvenceyi riske atabileceği hâllerde değerlendirilir. Örnekler arasında şirketin makineleri veya stokları olağan bir ticari neden olmadan taşımaya başlaması; banka hesabı ya da müşteri alacağının aktarılma riski; borçlunun temel taşınırlarını satışa çıkarması; kanundaki şartları taşıyan kambiyo senetleri ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda öngörülen özel durumlar bulunabilir.

Bu örnekler otomatik olarak karar verileceği anlamına gelmez. Mahkeme her dosyadaki belgeleri ve koşulları inceler. Genel şüphe veya kanıtlanamayan iddia yetersiz kalabilir; risk somut delillerle gösterilmelidir.

Başvuru öncesi temel koşullar

1. Alacak belgeye dayanmalıdır

Her durumda uyuşmazlığın kesin hükme bağlanmış olması gerekmez; ancak talep varsayımsal veya temelsiz olmamalıdır. Sözleşme, fatura, teslim veya kabul tutanağı, yazışmalar, hesap dökümü, borç ikrarı, çek veya başka kambiyo senetleri dosyaya eklenebilir. Her belgenin değeri diğer tarafın itirazlarıyla birlikte değerlendirilir.

2. Borcun vadesi gelmiş olmalıdır

Genel kural, ödeme tarihinin gelmiş olmasıdır. Borç henüz muaccel değilse veya koşula bağlıysa ödeme yükümlülüğü doğmuş gibi başvurulmamalıdır. Üçüncü kişi nezdindeki borçlu malvarlığının haczi için özel hükümler bulunabilir.

3. Kanuni haciz sebebi bulunmalıdır

Mısır Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 316. maddesi, alacaklının güvencesini kaybetme riski ve şartları taşıyan bazı kambiyo senetleri dâhil, borçlunun taşınırlarının ihtiyati haczine ilişkin durumları düzenler. Sonraki hükümler kiraya verenler ve taşınır mal sahipleri için özel hâlleri ele alır.

4. Haczedilebilir belirli bir mal tanımlanmalıdır

Her kurumu otomatik olarak bağlayan genel bir “bütün malvarlığını dondurma” kararı yoktur. Seçilen usulün gerektirdiği ölçüde mal veya üçüncü kişi belirlenmeli; malın borçluya ait olduğu ve haciz muafiyeti ya da başka bir hukuki engel bulunmadığı kontrol edilmelidir.

5. Yetkili makam ve usul seçilmelidir

Yol; eldeki belgeye, alacak miktarına, haczin türüne, alacak davasının açılmış olup olmamasına ve ödeme emri usulünün uygulanabilirliğine göre değişir. Yetki veya başvuru biçimindeki hata, alacak güçlü olsa dahi tedbiri zayıflatabilir.

Önceden icra edilebilir belge gerekir mi?

Her durumda gerekmez; ihtiyati haczin işlevlerinden biri budur. Alacaklıda icra edilebilir belge veya geçici olarak icra edilebilir karar bulunmaması ya da borç miktarının belirli olmaması hâlinde 319. madde, icra hâkiminden izin ve gerekçeli dilekçeyle geçici borç takdiri alınmasını düzenler. Esasa ilişkin dava açılmışsa o davaya bakan mahkemeyle bağlantılı usul incelenmelidir.

Borçlunun üçüncü kişi elindeki malvarlığına haciz bakımından 327. madde, icra edilebilir belge veya belirli miktar bulunmayan hâlleri ve icra hâkimi kararını düzenler. Talep ödeme emri usulüne giriyorsa 210. maddedeki özel yetki de kontrol edilmelidir. Geçici borç takdiri, alacağın tamamına ilişkin nihai hüküm değildir.

Borçlunun elindeki taşınır ve üçüncü kişi nezdindeki malvarlığı

Borçlunun elindeki taşınırlar

Makine, ekipman veya mal gibi borçlunun elinde bulunan belirli taşınırlar, yasal sebep ve koşullar varsa haczedilebilir. Eşyaları ve mümkünse bulundukları yeri tanımlayın; belirsiz tanımlar, haczin konusu veya üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı hakkında itirazlara neden olabilir.

Üçüncü kişi nezdindeki malvarlığı

Bu yol, banka hesabı, müşteri alacağı veya başka bir kuruluşun tuttuğu para gibi üçüncü kişinin borçluya ait parayı elinde tuttuğu ya da borçluya borçlu olduğu durumlarda kullanılır. 325. madde, vadesi gelmiş mevcut bir alacak için üçüncü kişinin elindeki taşınır veya alacağın haczini; haczedilen alacak henüz muaccel veya koşula bağlı olsa bile düzenler.

Banka veya müşteri üçüncü kişi, borçlu ise haciz borçlusudur. Karar her bankayı veya müşteriyi kendiliğinden kapsamaz; ilgili kuruma yöneltilmeli, tebligat ve kurumun elindeki tutarı bildirmesi usule uygun olmalıdır.

Taşınmazlar ne olacak?

316. madde ve devamındaki doğrudan hükümler taşınırlar ile üçüncü kişi nezdindeki borçlu malvarlığına ilişkindir. Taşınmazlar; taşınmaz icrası, kısıtlamalar ve tescili içeren farklı bir sisteme tabidir. Genel bir başlık, aynı usulün taşınmazı, banka hesabını ve taşınırları aynı şekilde dondurduğunu ima etmemelidir.

Uygulamadaki adımlar

1. Alacağın dayanağını, tutarını, vadesini ve muhtemel savunmaları inceleyin.
2. İcra edilebilir belge, henüz icra edilemeyen karar, kambiyo senedi veya mahkeme kararı ve geçici takdir ihtiyacını belirleyin.
3. Haczedilecek malı veya banka, müşteri ya da diğer üçüncü kişiyi belirleyin.
4. Genel ifadeler yerine güvence kaybı riskini gösteren hukuka uygun belgeleri toplayın.
5. Yetkili hâkim ve mahkemeyi; devam eden davayı ve ödeme emri usulünü kontrol edin.
6. Dilekçeyi ve ekleri hazırlayın; gerekiyorsa geçici alacak tutarını ve uygulanabilir bilgileri ekleyin.
7. Haczi yetkili makam aracılığıyla ve kanunun öngördüğü usulle uygulayın.
8. Alacağın esasını ve haczin geçerliliğini belirleyen davayı ve tebligatları kısa süreleri kaçırmadan tamamlayın.
9. Üçüncü kişinin beyanını, itirazları ve haczin kaldırılması taleplerini takip edin.

Sekiz günlük süre: önemli bir usul noktası

Taşınırların ihtiyati haczinde 320. madde, haciz tutanağının ve daha önce tebliğ edilmemişse kararın, hacizden itibaren en geç sekiz gün içinde borçluya tebliğini gerektirir; aksi hâlde haciz hiç yokmuş sayılır. Hacze icra hâkimi karar verdiyse, alacağın esasını ve haczin geçerliliğini belirleyen dava da aynı süre içinde yetkili mahkemede açılmalıdır.

Üçüncü kişi nezdindeki hacizde tebligat ve geçerlilik kuralları 332 ve 333. maddelerde yer alır. Sürenin başlangıcı her haciz türündeki usul olayına göre hesaplanır. Fiilî haciz ve tebligat tarihleriyle ilişkilendirilmeyen genel bir takvim hatırlatmasına güvenmeyin.

Uygulama önerisi: Alacağın esasına ilişkin dava, haczi geçerli kılma talebi ve tebligat planı haciz uygulanmadan önce hazır olsun. Kısa süre, sözleşmeyi, yetki belgelerini ve adresleri sıfırdan toplamaya başlama zamanı değildir.

Genellikle gereken belgeler

• Sözleşme, sipariş veya borç belgesi ve geçerli ekleri.
• Faturalar, teslim/kabul tutanakları ve işin tamamlandığını gösteren belgeler.
• Anapara, ödemeler, bakiye ve hesaplama yöntemini gösteren hesap dökümü.
• İhtarlar, cevaplar ve ilgili bilgileri korunmuş özgün yazışmalar.
• Şirket tarafların ticaret sicili ve vergi belgeleri ile temsil ve imza yetkisi.
• Varsa icra edilebilir belge, karar veya kambiyo senedi ve hukuki durum kanıtı.
• Mal veya üçüncü kişinin kimliğini ve borçluyla bağlantısını gösteren bilgiler.
• Güvence riskini gösteren hukuka uygun deliller.
• İlgili başvuru, dava ve icra işlemlerini kapsayan vekâletname.

Tek bir kontrol listesi her dosyaya uymaz. Fabrikadaki makinenin haczi, müşterideki müteahhit alacağının veya banka parasının haczinden farklı kanıt ve icra sorunları doğurur.

Güvence kaybı riski nasıl gösterilir?

Risk, belirli ve nesnel olgulara göre değerlendirilir. Temel varlıkların olağandışı biçimde taşınması, işyerinin kapatılması veya boşaltılması, ani tasfiye duyurusu, ekipman satış ilanı, yönetimin bilinen adreslerden ayrılması ya da icraya açık malvarlığını belirgin biçimde azaltan işlemler, birlikte değerlendirildiğinde önem taşıyabilir.

Geç ödeme tek başına her zaman güvence kaybı riskini kanıtlamaz. Söylentiler veya hukuka aykırı şekilde edinilmiş bilgiler dosyayı zayıflatabilir ve ayrı sorumluluk doğurabilir. İlgili her olguyu hukuka uygun belgeye, tarihe ve doğrulanabilir kişi veya kuruma bağlayın.

Hacizden sonra ne olur?

Kanunun gerektirdiği hâllerde alacaklı alacağın esasını kanıtlamalı ve usulü geçerli kılmalıdır. Borçlu veya ilgili üçüncü kişi; borcun kanıtlanmaması, vadenin gelmemesi, hatalı tebligat, sürenin kaçırılması, malın üçüncü kişiye ait olması, ölçüsüzlük ya da haciz muafiyeti gibi nedenlerle itiraz edip haczin kaldırılmasını isteyebilir.

Taşınır haczi sürdürülürse, eldeki belge ve kanunun izin verdiği şekilde sonraki satış veya teslim adımları izlenebilir. Yalnızca haciz tutanağının düzenlenmesi satış başlatmaz. Mısır’da hukuk ve ticaret mahkemesi kararlarının icrasına ilişkin rehberimizi de inceleyin.

Başvuruyu zayıflatan veya haczi geçersiz kılabilen hatalar

• Malı, kurumu veya hukuki dayanağı göstermeden “borçlunun tüm malvarlığı” için genel haciz istemek.
• Vadesi gelmeyen veya miktarı belirsiz borç için gereken geçici takdiri almadan talepte bulunmak.
• Borçlunun elindeki taşınır hacziyle bankadaki ya da müşterideki paranın haczini karıştırmak.
• Sözleşme ve icra belgeleri yerine genel bir ihtara dayanmak.
• Güvence riskine ilişkin somut olguları açıklamamak.
• Malikin, ortağın, kiraya verenin veya teminatlı alacaklının haklarını gözden kaçırmak.
• Sekiz günlük tebligat süresini veya davayı açma süresini kaçırmak.
• Karar çıktıktan sonra üçüncü kişi beyanını ve itirazları takip etmemek.
• Borcu abartmak veya makul ihtiyacın ötesinde mal haczetmek.

Ticari alacaklı için kısa karar planı

1. Borcu hangi belge kanıtlıyor?
2. Ödeme vadesi geldi mi?
3. Hangi belirli malı korumaya çalışıyoruz ve mal kimde?
4. Güvencenin kaybolma riskini hangi hukuka uygun delil gösteriyor?
5. İcra edilebilir belge var mı; yoksa karar ve geçici takdir mi gerekiyor?
6. Alacağın esasını ve haczin geçerliliğini belirleyen dava ile tebligat süresinde tamamlanmaya hazır mı?

Temel bir yanıt bilinmiyorsa, koruyucu tedbirden önce belge incelemesini tamamlamak, uygun ihtar göndermek veya ödeme emri/alacak davası yolunu değerlendirmek daha doğru olabilir.

Sık sorulan sorular

Nihai karar çıkmadan ihtiyati haciz uygulanabilir mi?

Evet, kanunun izin verdiği hâllerde ve alacak ile usul koşulları sağlandığında. Nihai hükmün olmaması, ciddi bir talep gösterme ve gerekli davayı süresinde açma yükümlülüğünü kaldırmaz.

Banka hesabına ihtiyati haciz konabilir mi?

Koşullar sağlanır ve işlem ilgili bankaya doğru usulle yöneltilirse, borçlunun üçüncü kişi nezdindeki malvarlığı haczedilebilir. Kimliği belirtilmemiş bütün bankalarda otomatik arama ve dondurma sağlayan tek bir genel karar yoktur.

Her durumda resmî ihtar gerekli midir?

Her ihtiyati haczin genel şartı değildir. Ancak borcun muacceliyetini, temerrüdü veya talebi kanıtlamada önemli olabilir; sözleşme veya özel hüküm de ihtar isteyebilir.

Haciz ne zaman hiç yapılmamış sayılır?

İlgili haciz türünde kanuni tebligat veya geçerlilik sürelerinin kaçırılması önemli durumlardandır. Süre başlangıcı usule göre değiştiğinden tutanak ile fiilî tebligat tarihlerini inceleyin.

Legal Protector nasıl yardımcı olabilir?

Legal Protector borç belgesini, vade tarihini ve tarafların yetkisini inceler; malı veya üçüncü kişiyi belirler; güvence riskini gösteren delilleri toplar; yetkili mahkeme ve usulü seçer; dilekçe ile alacağın esasını ve haczin geçerliliğini belirleyen başvuruları hazırlar ve icra ile itirazları takip eder. Amaç, geçersizliğe veya tazminat talebine yol açabilecek aşırı geniş bir haciz istemeden hakkı korumaktır.

Dava ve uyuşmazlık çözümü hizmetlerimizi inceleyin veya ilk değerlendirme için iletişime geçin. Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir; hukuki görüş veya haciz kararı garantisi değildir. Sonuçlar belgeler, alacağın ve malın niteliği, yetki ve tebligat tarihlerine bağlıdır.

Kaynaklar ve inceleme tarihi

• Mısır Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu No. 13/1968, 316, 319, 320, 325, 327 ve 332–333. maddeler.
• Kanun No. 157/2024 ile yapılan değişiklikler; 25 Ekim 2026 tarihinde incelenmiştir.